Sunday, 5 March 2023

PYF, CHT SYNOD ANNUAL CONFERENCE MAWLH KHA!

 

PYF, CHT SYNOD ANNUAL CONFERENCE MAWLH KHA!

(CHT Synod Ṭhalai Inkhâwmpui Lian leh Golden Jubilee Lawmna Thlirlêtna)

                                                                                    ~Pro Pastor Lawrence S. Khawzawl

            “Haflong Kohhranin an thleng dâwn si a, a nuam lovang,” tih kha PYF, CHT Synod Annual Conference vawi 42-na leh Golden Jubilee Celebration tûra mitam tak ṭawngkam a ni. Achhan pawh he Inkhâwmpui hi hmun hla zâwk leh thingtlâng zâwka nei hi kan tih ṭhan vâng a nih mai bâkah, Haflong Kohhran hi Kohhran member-te khawpui chhûng hmun hrang hranga awm an nih a vâng hian hmun danga mite ngaih dânah chuan inkhâwmpuina tûr chuan a nuam vak kha an ring lo a ni ang e. Mahse, tun ṭum Inkhâwmpui nawmzia leh chhinchhiah tlâk a nihzia chu a tir a ṭanga a tâwp thlenga telte loh chuan an tem phain an tawng kher lovang. Chung a nawmzia tem pha leh a nawmzia tawng pha chin zingah ka tel ve hi vânneih ka intiin ka lâwm hle a, hêng ka tawnhriatte hi sawichhuah loh a tân a uiawm hle a, chuvâng chuan hetah hian ṭhenkhat kan târlang dâwn a ni.

            Inkhâwmpui Ropui: Tûn ṭum Inkhâwmpui hi kum dang aia a ropui zâwkna chu PYF, CHT Synod Annual  Conference vawi 42-na mai ni lovin PYF, CHT Synod kum 50-na  Golden Jubilee kum a nih vâng a, a lawmna nêna Inkhâwmpui buatsaih a nih vâng hian a ropui hrim hrim a, chu mai piah lamah Presbytery dang, khaw hla deuh lamah ni lovin CHT Synod Headquarter, Haflong Mission Compound-ah ngêi mai nghah a nih hi a inhmeh hle a. Inkhâwmpui Thuhriltute, zâia rawngbâwltute leh Mi sâwmbîk chi hrang hrangte an rawn kal kim theih hian a ti special-in a ti ropui bik hle a ni.

            Speakers Chhuanawmte: Inkhâwmpui tehna pakhat chu Speaker hi a ni a, chutiang ang bawkin tun ṭum Speaker-te hi an va han chhuanawm tak êm! Rev. Lalramthuara Ngamlai, (Biateram Synod), Rev. Precious Star Tmung (Ri Bhoi Synod), Rev. David L. Chawnlu (CHT Synod) te hi PYF Gen. Assembly-a Leader lo ni tawh ṭheuh, hmun hrang hranga tawnhriat ṭha tak tak lo nei tawhte an ni a, he Inkhâwmpui lian leh chhinchhiah tlâk tak maia Thuhriltu a tâna kan ruat hi an phu hliah hliah a, thupui chi hrang hrang hmanga Ṭhalaite tâna thu ṭha tak tak an sawite kha a manhlain PYF memberte thinlungah nasatakin hna a thawk ka ring a, a rawn pârchhuah ngêi ka beisei bawk.

            Zâipâwl Ropui: Jubilee kum a nih ang hian engkim hi a ṭha vek mai hian ka hria. Kan Synod PYF mâwina pakhat chu Presbytery hrang hrang a ṭanga zâipâwl mahni ṭawng ṭheuhva kan zâi ṭhin hi a ni a, kan inkhâwmpui ropuina pakhat pawh Zâipâwl hi a ni. Chutiang ang bawkin tun ṭum inkhâwmpui pawh kan zâipâwlte an zâi ṭha hlawm hle a, zâi leh hla quality pawh a sâng a, an zâi a nung bawk a, style leh taste-te inang vek lo mahse mahni zâwn ṭheuvah an thiam vek mai. Kan Synod Choir pawh tun ṭum bikah hian an ṭang nasa bawk a, an zâi hrim hrim a nungin a class pawh a sâng hle a, Synod dang zâipâwlte kan tluk lohna bîk awmin a hriat lohva, Pathian hian mal min va’n sâwm nasa tak êm tih mai lo chu sawitûr dang a awm lo.

            Kum danga kan la tih ngai lo bawk, Jubilee lawmna nêna inzawma buatsaih zâipâwl intihsiak “Choral Competition” mawlh mai kha, Presbytery pakua a ṭangin Presbytery panga an intihsiak a, an vâi khan an zâithiam hlawm hle mai. Intihsiakna hla “And He Shall Purify” hlapui har êm êm, kikâwi leh chhuk chho tak mai, Sapho sak chhuah theih tûr chauva ngaih kha keini Tlângmiho zâipâwl ngêi maiin kan han sa chhuak theih kha a ropuiin kan fak Pathian hi a va han lâwm dâwn tak êm. Chu mai a la tâwk lo, intihsiak zawha intihsiaka tel zâipâwl member zarual, kan Synod Choir Conductor Pu Lawma kaihhruaina ngêi maiah an han zâi rual mup mup mai kha a va han ropuiin kha aia ropui kha kan Synod-ah chuan a dang a awm tawh chuang lovang a, vân angel zâipâwlte pawn ropui an tih hial ka ring a sin! Khatiang hla har leh ropui kan han zâirual theih kha kan PYF Gen. Assembly chhûngah pawh Unit dang zâithei an tam viau lovang.

            Zâi lam kan sawi lâi lâi, kan Guest Artiste Nl. R. Lalrinmawii (Arini  Ralte), thiam êm êm mai, aw sâng nalh tak maia Pathian fak han hmuh khân lung a ti âwiin he inkhâwmpui leh Jubilee puala kan sâwm bîk hi a inchhirawm loh hle mai a, kan hruaitute hian thil hi an han thlang thiam tak êm aw ka ti vawng vawng leh ṭhin. Arini Ralte hi Mizoram Synod pumpui chhûnga Ṭhalai pâwl KṬP Branch tin a ṭanga zâithiam thlan chhuah intihsiakna hmasaber Praise On 2016-a lawmman pakhatna dawngtu a ni a, chumi awmzia chu Mizoram Synod chhûnga KṬP memberte zinga zâithiam ber a ni tihna a nih chu. Chutiang khawpa zâithiam kan hruaituten an sâwm chhuak theih hi a ropuia CHT Synod PYF member-ten a thlawna a live ngêi maia kan han hmuh theih hi a manhla hle a ni. Chuan, keini lam Jubilee Nite-a zâithiam te mai bâkah Variety Programme leh Fellowship Programme–a zâi, Presbytery tin a ṭanga kan zâithiam filawr thlanchhuahte pawh an duai bîk lova, mahni ṭawnga zâi mai bâkah English leh Hindi-a thiam tak maia an zâi theih kha Synod danga Ṭhalaite aia kan special bîk riauna a ni a, kan vanneih chungchuang hle mai.

            Sawi hmaih phal loh tûr pakhat chu kan Host te, Variety Programme-a Host- Mr. Henminthang Singson leh Miss. Dorothy Varte ten Senior PYF member an nih ang ngêi maia puitling taka Variety Programme an han hruai te kha a entawn thlâk a, PYF CHT Synod hian kum 50 kan thleng tawhzia a ti chiang bawk a, kan Ṭhalai pâwl hi kan lo puitling hle mai tih a târlang bawk a ni. Chutiang ang bawkin, Jubilee Nite-a kan Host pahnihte Miss Esther Ṭhiek leh Miss Ruthi Nampui ten PYF member naupang zâwkte lungkuai tûr milha lively tak maia an han kaihhruaite, inkhâwmpui tâwp zâna Fellowship Hosts- Abole Zanme leh Mr. Chontangngul Hrangkhol ten zei êm êm maia mipui khatiang zozâi English leh Hindi-a an han kaihhruai theih kha an chhuanawm hle a, hetiang talented tak tak Synod PYF in kan neih hi a ropui hle a, Pathian malsâwmna kan dawng bîk hle hian a lang.

            Session Puitling: Ṭhalai rual e ti lovin, rorêlna pawh kum dang aiin a puitling a, a telte pawh an active-in an thu chaite pawh sawizui leh han tuihnih zauh a tam bawk. Chuan, Jubilee kum a ni kan tih tawh kha, chu chu Rorêlnaah pawh hian a lang chiang hle a, kan thuchai pawimawh bîkah PYF, CHT Synod Constitution siamṭhatnate, Youth Co-ordinator chungchângte leh CHT Synod Choir member thlan dân chungchângte hian sawizui a hlawh bîk hle mai. Rorêlna bâkah hian tun kum hi Hruaitu thar thlan kum a ni a, hruaitu tura Presbytery tin a ṭanga an rawn nominate-te pawh an ṭha hlawm a, kum danga la awm ngâi lo thil pakhat thleng chu Leader (Synod ruat) leh Asst. Leader hi Pastor puitling an ni a, Secretary leh Assistant Secretary hi Pro Pastor ve ve an ni bawk a, Finance Secretary leh Treasurer chauh hi Pastor ni lo an ni! Chuvâng chuan hei hi Synod PYF in hmelthar a nei, Golden Jubilee kuma thilthleng mak leh dangdâi a ni a, a ropui hle mai.

            Host Church Mawlh Hi: A tira kan sawi, Haflong Kohranin inkhâwmpui an thlen dâwn vânga nuam lo tûra ngâite pawh khan a lo nawmzia chu an hre vek tawh ang! Kohhran mite inpêkna a ropui tak meuh meuhva, engkim mai kha a nih dân tûr diktak khan a kal ni hian ka hre ber zâwk. Zingkâr a ṭangin Nuhovin compound chhûngte an phiat fâi a, ṭhenkhatin ei leh intûr an buaipui mawp mawp a, Usher-te lah an zeiin an hawihhawm bawk si a. Chawhmeh tui tak tak nen, thianghlim leh felfai takin min hlui hlawm a, Headquarter-a awm an nih ang bawkin engkim mai kha a changkângin a felfai thlap thlap hle a ni.

            Kohhran mite hmun hrang hranga khawsa an nih a vâng khan Synod Compound chhûngah remchâng tak maiin thleninte an lo buatsaih ta zâwk a, chu chuan hmun hrang hrang a ṭanga rawn kalte tan pawh inlaichinna ṭha a siam a, programme-te hrim hrim pawh a hun takah kan kim hma zâwk phian a, vawi khat na na na chu Synod Compound chhûng kan han luahlum ve hrim hrim pawh kha a nuam a, Pathianni bîkah phei chuan Hall a ṭanga inkhâwm bâng, thingpui in tûra Biakin hnuai lam pana kan han inzui thla dial dial te kha a hmuhnawmin a va han ropui êm! Ṭhalairual khatiang zozâi kan Synod Compound chhûnga nili lai mai hun kan han hmangho theih kha a nuamin a ropui a, hun dangah te pawh programme dang te pawh la neih zel theih i la a ṭha dâwn hle hian ka hria.

            PYF Hruitute An Fakawm: Jubilee kum ber khera PYF Hruaitu an nih kha an vânneih rualin an va han hah dawn tak êm! Mahse an hah ang bawkin Inkhâwmpui leh Jubilee ropuitak mai hlawhtling taka an huaihawt theih kha an fakawm tak zet zet a ni. Kum 50 chhûnga Hruaitu hlui zawng zawngte chawimâwina an pe a, chumai bâkah he Inkhâwmpui leh Jubilee hlawhtlinna tûra hah bîkte châwimâwina an pe bawk a, an dâwn a rilin an huap zâu ka va han ti tehlul êm. Kan Secretary aw pa tak leh hawihhawm taka thu a han puante, kan Leader aw lianpuiin Inkhâwm leh Rorêlna a han kaihhruaite kha a puiin an ti phuisui khawp mai. Kum dang aiin Central Committee Member-te pawh an kal ṭha a, chutiang ang bawkin PYF member- Pastor leh Pro Pastor te pawh an kal ṭhahnem a, active takin engkimah an tel bawk a, a thlamuanawm hle.

            Tlângkawm: PYF, CHT Synod 42nd Annual Conference cum Golden Jubilee Celebration hi chhinchhiah tûr tam tak awm mahse, kan mi sâwm bîk NEICCYA, CKṬP, CKVP, Jingiaseng Samla leh pâwl dang dangten mi rawn telpuina te kha hmaih phal chi a ni lova, PWF CHT Synod hruaitute mai bâkah PCI Gen. Assembly aṭangin Rev. S.T. Kaia Vaiphei, Administrative Secretary, i/c Youth a rawn tel theih kha chhinchhiah tlâk tak a ni bawk. CHT Synod a ṭangin Moderator Rev. Ngaubuibe Riame-in Jubilee hriatrengna Lung a hawng a, Rev. Lalneithang Hrangkhol, Executive Secretary, i/c Youth in Souvenir a tlangzar bawk a, Synod hruaitu pawimawh tak takte an tel vek bawk a ni.

            PYF CHT Synod Inkhâwmpui lian chu kan han ṭiak ta a, a tirah ruah leh thli a tlet avângin Pandal sakte pawh a tichhe deuhva, Thlenkim zân Inkhâwm leh Rorêlna te pawh Hall-ah nei theih lovin Biakin lamah kan han ṭan kha a ni a, mahse  Pathian kaihhruaina leh awmpuina zâr liau liauvin Hall te pawh thuam ṭhat thuai a ni a, Jubilee lawmna pui ber leh Pathianni lam inkhâwm zawng zawng pawh Hall-ah kan hmang thei vek tawh a, Pathianni zân Fellowship phei chu Hall hnung lam ṭhiah ngai khawpin mipui kan kal ṭhahnem a, a ropui hle mai.

            Mihring famkim lo kan nih angin duhthusâm zan lohnate, fuh deuh lohnate, sawisêltûr leh duhkhawp lohna tûrte pawh awm mahse khatiang Inkhâwmpui lian ropuitak mai kan hmangzo theih kha a lawmawm a, kum 50 tling tawh Ṭhalai pâwl kan nihna hre renga hmalam pan zel tûr leh insiamṭhat kan ngaihnate siamṭha zêl turin ṭan la i la, hma i sawn zêl ang u.  

(He article hi Haflong Presbyterian Kohhran Thalai Pawl chanchinbu "KTP Kartin"-ah March 5, 2023 Sunday khan chhuah a ni)

 

Wednesday, 25 January 2023

THE LAMENTATION OF CACHAR HILL

THE LAMENTATION OF CACHAR HILL

                                                     ~Lawrence S. Khawzawl

                                                          

Created beautifully as a Hill, with deep and green lusty forest

Animals of all kinds, inside, with tress and bamboos, ropes and flowers

Plains and valleys, rivers and streams that flows, with hilly breeze

 

Development and modernisation, they say, destroying trees and bamboos

Cutting earth for roads, excavating, digging and trenching using JCB

Trembling and shaking the earth, rocks and soil are shivering

 

Trees and bamboos are falling, digging out water, making the earth in distress

Helpless, comes monsoon with non-stop raining everywhere and always

It’s raining, with storm, thundering, lightning and unending bad-weather

 

It continues, landslide, mud slide, trees and bamboos falling

River flooded, rock sliding, blocking the roads, destroying houses

Be merciful, have compassion, we are still alive, mother and children in distress

 

Father is speechless, nothing to say or more, destroying the beautiful hills

Cutting trees and bamboos, collecting boulder from rivers

Digging the earth using JCB, stopping the origin of water

 

Killing birds and animals from the forest, and now I am in pain

I am trembling, in need of healing and weeping who needs comforter

In need of saviour and rescuer, that I am looking for them

 

O you PYF! Won’t you respond to the lamentation of the Cachar Hill?

The tress and bamboos, the forest and valleys, the soil and the rocks

Won’t you come forward to renew, rebuild and preserve and protect?

 

{This poem is written in memory of the Disaster that struck throughout Dima Hasao district (Cachar Hill) on 14th May, 2022 which washed away many roads and railway tracks, with floods and landslides destroying many houses as well} 

 #The edited version is published at PYF CHT Synod Golden Jubilee Souvenir "EBENEZER"

Saturday, 3 December 2022

EI HNAM DAMNA DINGIN

 

EI HNAM DAMNA DINGIN

“PATHIEN LALRAM LE A FELNA” ZAWNG HMASAK A NGÂI

                                                                        ~Lawrence S. Khawzawl

            Ngaibantlang (Assam Hills)-a hin kum 1921 khan Chanchin Ṭha a hung tlung a, chu le inruol chun Kohrana inthawkin inchûkna khawm a hung lûtsa nghâl a. Pi le puhai, thing bul lung bul be a, thuomhnaw mumal khawm ha ngâi lo hai chun Kohran le Tirko hmasahai zârin ziek le tiem hung thiem ṭanin, ei sumtuol zâwla ngêi khawvêl thiemna le hmasâwnna hung luong lûtin, nasatakin kawng tinrêngah khawvar ei hung hmu ve tah a nih. Chutaka inthawk chun, khawvêl hriet ei hung ni ve ṭan tah a, ei hnam, ei ṭawng le ei nunphunghai khawm sawrkar hriet a hung ni ve tah a nih. Chuong a ni lei chun, ei mithiem hmasahai khan ei bul inṭanna Chanchin Ṭha zâr a nizie hrein sawrkar sin insâng tak tak le politics-a hamṭhatna hai khawm hnâwlin Pathien thu inchûkna tieng le Lalrama rawngbâwlna hai kha an lo thlang lem hrim a, sawrkâr sin le politics-a inrawlhai khawmin Kohran kha an thei ang anga bêl tlatin an theina zâwn sengah Pathien thu le inmilin ram le hnam kha an lo ṭhuoi ve hlak a nih.

            Ṭhangthar ha’n ei pi le puhaiin Chanchin ṭha hnâwl lova an lo pawmna zâr le ei mithiem le ṭhuoitu hmasaha’n Pathien thu nghet taka an lo pawm tlatna zâr chu zovin nasatakin Ngaibantlang sûngah na na na chun inchûkna tieng ni leh sawrkâr sin hmuna tieng khawm nisien nasa takin hma ei sâwn a. Abîktakin, inchûkna tienga lem chu ei nêka hnam tam lemhai chungah umin ei ṭawng Hmar ngêi khawm School-a hai inchûk phalna ei nei hiel a, hun hung fe peiin inchûkna insâng lem College-hai chen inchûk theina ei hung nei ta pei a nih.

            Hun tâwite sûng chauva hieng lâwm lâwma ngirhmun insânga ei ngîr theina san hi iem nîng a ta tiha ei ngâituo vêl chun a chunga ei hril tah ang khin ei ramah Chanchin Ṭha a lût le inzawmin khawtinah Kohran school hai khawm indina umin, A AW B hai Tirko hmasahai khan inchûktirin Bible le Hlabu tiem dânhai khawm an hung thiem pei a. Pathien thu, Matthai 6:33-a Isu’n, “Nisienlakhawm, a lalram le a felna chu zawng hmasa lem ro, chuongchun, hieng thilhai po po hi in kuomah pêksain um a tih” a ti kha a tak taka zâwmin Pathien lalram le a felna chu an lo zawng hmasa lem leiin Pathienin insâng takah Hmar hnam chu a mi dawmsâng a, mihai chung en ei lo ni thei a nih.

            Hun hung fe peiin, khawvêl thiemna le varna insâng pei ruolin eini lai khawm lekha thiem tak tak le sin insâng tak tak nei khawm an hung suok pei a. Ei Chanchin Ṭha dawnga inthawka kum 100 sûng chauvin in le lo, taksa khawsakna tieng, fâk le dâwn zawngna, sumdâwngna, inchûkna, thiemna le varna, sawrkar sin le politics le kawng iengkimah nasatakin hma ei sâwn a nih. Chuong lai zinga chun, hieng chen chen ngirhmun min tlungtir theitu Chanchin Ṭha tieng ruok chu a tira nêkin ei hung ngaisak naw tiel tiel niin ân lang a, chu le inzawm chun a hma nêkin inchûkna tieng, sawrkar sin le politics tienga khawm ei hung tla hnuoi deu ta am a nih ti ding khawpin mihai chung en ni hlak kha, hun tam taka chu mihai inhnar le ei hnam insitnain ei mithiemhai le hnam invawituhai ṭawngsuok hriet le hmu ding a um deu zing ta hlak a nih.

            Lekha inchûkna tieng HSLC result suok châng dâm, UPSC le APSC hnuoia exam result a suok châng dâm, Medical le Engineering tienga entrance result a suok châng dâm le sin zawngna exam dang dang result a hung suok chânga ei tlângmi chanpuihai nêka ei chan ân hnuoi lem changa ei mithiem le hnam invawitu ṭhenkhatin an hung hril rawp hlak chu: Kohran inkhâwm programme ei hau zie, kristien ṭhalai pâwl programme tam zie, inkhâwmpui le thil dang dang ei hau taluo leia ei inchûklaihaiin lekha an tiem hman naw leia hlawtling lo ei nizie an khêk suok pui rawp hlak a, ei kâwl le kienga hnam danghai ei phâk ta nawna san chu ei sakhuona abîktakin Kohran le inzawma programme ei hau lei nitakin an hriet tah a nih. Chuleiin, inkhâwm programme nei tlâwm ding dâm, hlawtling ding chun inkhâwm tam lo dâm le mâni inchûkna chau ngaipawimawa an um chun hung hlawtling an ta, an hlawtlinga sin ṭha tak tak an hung hmu pha chun a sawrtu ding tak chu Kohran tho a la hung ni ding a nih tiin an ṭhahnem ngâina râwl an insuo mêk bawk a nih.

            Ei ramah Chanchin ṭha a lût hmaa tu ihriet lo le ngaisak lo, hnam mâwl le ṭiuma mi ngâi Chanchin ṭha hung lût hnunga ziek le tiem thiem a, inchûkna tieng sawrkar hriet le kawng iengkima hma hung sâwn, Chanchin Ṭha lei chauva khâng lâwma hnam danghai nêka dawmsânga ei lo umna chu theinghilin, tuhin a mi dawmsângtu vêk chu hnam danghai nêka mi sukhnuoitua ei ngâi lem tah a nih. Khâng ta lâwma kawng iengkima dawmsânga ei lo um, tuta ṭhangthar huna hnam danghai inhnar rêng rênga ei um el ta hi Kohran program ei hau leia lekha ei tiem hman ta naw leia hlawtling lo ni lovin, ei hnam mi lo dawmsângtu Chanchin ṭha thutak uksak ta lova, Kohran programme khawm ngaisak rak ta lova khawvel thiemna ringawta ei tlân tak leia malsâwmna mi petu Pathienin mal a mi sâwm ta naw lem am a ni ding maw? Ei mithiem hmasa le ṭhuoitu hmasahai khan chu Pathien lalram le a felna kha zawng hmasa tak tein an lo zawng lem a, Kohran bêl tlatin kawng iengkimah hma an lo sâwn ve em em a lo nih.

            Ei mithiemhai le hnam invawitu ṭhenkhatin an hei ti ve êma chu, tulai hnâitea hlawtlingna insâng tak tak changhai hi ei hei bêlchieng luo chun Kohran inkhâwmna ngaisak lo, Ṭhalai pâwl thilthâwnaa ṭhang ngai lo, inkhâwmpui fe ngailo nêkin Kohran bêl tlat mi, inkhâwmna ngaisak mi le ṭhalai pâwl thilthawnaa ṭhang zie hlak, “Pathien Lalram le a felna” zawng hmasa hlak mihai hi an ni lem rawp hlak a nih. Entirna hnâi taka dingin, kum 2022 APSC Result suoka Hmar ṭawng hmang laia tling umsun, BDO post hmu Nk. Rosiemkim Riengsete dâm hi Kohran inkhâwm ngaipawimaw êm êm hlak, a umna phawt vairam khawpuia hai khawm taima êm êma ṭhang hlak, ṭhalai thilthawna, khawtlâng, HSA le Hmar Welfare a hai khawm taima taka inhmang hlak, programme taphawta hlasak hlak, thu le hla inhnik bawk siin hlawtlingna insângtak changa Hmar hnam hming a suk ṭha em em tho si hin a sukchieng hle a nih. Ama el khêla hin inchûkna, school le college tienga khawm result ṭha tak tak hung neihai hi inkhâwm ngai lo, HSA le khawtlâng thilthawnaa khawm hmêl inlang ngailohai nêkin Pathien Lalram le a felna zawng hmasa lem a, Kohran, khawtlâng le hnam thila taima taka inhmang, hun ṭhataka vawnga lekha tiem taima hai tho hi an nih hlawtlingna chang lem chu. Hienghai ma ma hi an nih an hung hlawtling peia sin insâng an hung nei hnung khawma Kohran, Khawtlâng le Hnamin a sawr le a ṭangkaipui hai chu.

            A chunga ei hrilhai khi lungrila sie zingin, ei ram Ngaibantlangah kum 100 Kristien ei ni hnung vawisûna ṭhangthar inchûklaihai hin, ei hmaa mihrâng lo fe tahai, Chanchin ṭha zâra Pathien Lalram le a felna zawng tlata an thiemna le varnahai khawm Pathien ta dinga an lo hmang ral leia an thlahaiin khawvel thiemna le varna, inchûkna le sawrkar tieng, politics le hnam thila khawm nasataka dawmsângin ei um a nih ti hrezingin, ei inchûkna kawng tin rêngah Pathien thu a hmasatakah sieha theitâwp suo dingin ṭhang la thar nâwk ei tiu. Ei ram le hnam damna ding chun Pathien Lalram le a felna zawng hmasak phawt hi a pawimawh a, ei zawng hmasa a ni phawt chun a mi tiemtu Ama ngêi chun thil dang po po chu a mi pêksa ding a nih.

 #Hi Article hi HSA Assam Hills Jt. Headquarters Conference Silver Jubilee Souvenir SIRBI-ah insuo a nih

Wednesday, 30 November 2022

NGAIBANTLANG ṬAP RÂWL

 

NGAIBANTLANG ṬAP RÂWL

                                    ~Lawrence S. Khawzawl

Tlâng mâwi taka siemin ka um a, Ram ngaw hring nghien nghuonin,

A sûngah ramsa chitin rêng an tlah a, Thing le ruo, hrui le pâr tinrêng,

Phâi le ruom, vadung le fiertui luong, Zo thlifim hrâng hieu hieuvin,

 

Hmasâwnna, chângkângna an tih, Thing le ruohai râwt chimitin,

Khâwl lirthei hmangin, Leihnuoi chovin, Lam an rît, An ver,

Ân hnîng dum dum leihnuoi, Pil le lunghai an sâwi hnîng.

 

Thing le ruohai an tlu, Tuisam pût siemin, Leilung a thla a phâng a,

Thawthei rêng an nei si nawh. Fûrpui a hung ie, Vânpui a chim dum dum,

Khuongruo a sûr ie, Thlipui, ṭêk, kâwl inlep, Tâwp zâi a rêl nawh,

 

A zuol pei, a zuol pei, Pil a chim, mîm keiin, Thing le ruo an tlu,

Vadung a lien ie, Lungpui ân kûi, Lampui a suk siet, In le lo a del,

Zâ ngâi zâ ngâi, Kan la dam ie, Zâ ngâi rawh, Nu le nâu thla a phâng,

 

Pa thlunglu a hai, Bauvah meikhu a suok, Tlâng inhawitak in suk pâwn a,

Thing le ruo insuk cheurêuva, Vadung lung inlâk zova,

Khâwl lirtheiin leilung insuk siet a, Tuihnârhai insuk tan a,

 

Ram zu le va in that zova, Chuleichun ka nah a, ka châu a nih,

Kân rûm a, sukdam ka ngâi a, Ka ṭap tlawk tlawk a, thlêmtu ka zawng a,

Sukdamtu le tuom mâwitu ding ka mamawh a, ka zawng ruoi ruoi a nih,

 

Ngâibântlâng natna sukdam dingin i ke i pên ve naw ding maw?

A sûnga thing le ruo, a lei le lung, vadung le ruomhai hi,

Indin thar ding le siem ṭha dingin ke i pên ve naw ding maw?

 

(Hi poem/ thusam hi ei ram sûnga siet nasatak a tlungna le inzawma zieksuok a nih)

#Hi Poem hi HSA Assam Hills Jt. Headquarters Conference Silver Jubilee Souvenir SIRBI-ah insuo a nih

Monday, 24 October 2022

MISSION RAWNGBÂWLNA LE ṬHALAIHAI

 MISSION RAWNGBÂWLNA LE ṬHALAIHAI

                                                            ~ Lawrence S. Khawzawl

            Ei hriet dân pangngaia chun Mission chu Ringtu la ni nawhai Ringtu ni dinga an kuoma chanchin ṭha va hril kha a nih a, chuongang rawngbâwlna va thawtu chu Tirko amani Missionary amani tiin ei hril hlak. Mission hi Latin ṭawng missio amani mittere amania inthawka lâk suok a nih a, a umzie chu tir, tir suok, rawngbâwl dinga tirsuok tiha hrilfie thei nîng a tih. Hi mission Bible thu innghatna tak chu Johan 20:21 thu, “Pain a mi tir ang bawkin kei khawmin ka tir chêu hi,” ti hi a nih. Chuleiin, hieng Mission umzie le a Bible thu innghatnahai ei hrila inthawk hin Mission rawngbâwlna chu Missionary amani Tirko amani bîk thaw ding chau ni lovin Ringtu taphawt thaw ding a ni zie chieng takin ei hmu thei a nih.

            Mission rawngbâwlna hi Pathiena inthawka suok a nih a, Pathien ta a nih a, hi rawngbâwlna khârtu ding khawm Pathien bawk a nih. Mission innghatna pawimaw tak chu Pathien hmangaina Johan 3:16, “Pathienin khawvêl a hmangai bêk bêk a, chuongchun a Naupa khât neisun chu a pêk a..,” ti hi a nih a, Pathien hmangaina hmuchiengtu chun hmangaina lungril putin Pathien chu, hi rawngbâwlna sin hi a thawpui hlak a nih. Chuongchun, chu hmangaina luongliem chu Lal Isu’n khawvêl po povah hrildar dinga a ti angin la hre ve nawhai inhriettir dingin ke an pên suok ta hlak a nih. Mi nâwlpui chun hi Mission rawngbâwlna Lal Isu’n ama ringtuhai po po kuoma thaw dinga a ti hi Kohran pâwl thaw ding le Kohran ta chau angin ei ngai hlak a, nisienlakhawm a neitu tak chu Pathien a nih a, Kohran le mitin el hin chu thupêk sukpuitlingna dingin mawphurna lien tak ei nei a nih.

            A chunga Mission umziehai ei hrilnaa inthawk khin hi rawngbâwlna hi vawisûna Golden Jubilee hmangtu PYF P.Hnachangzâwlhai mawphurnaa khawm ân nghat a nih ti ei hriet thar a pawimaw hle. Pathien ringtu le Isu Krista zâra a hmangaina chung chuong dawngtuhai ei ni ang hrimin Isu Krista’n khawvêl po povah feha hril dinga thupêk ropui tak a mi pêk hi ei liengkovah ân nghat ve a nih ti hrein, ei umna hmunah ṭhungmuong el lovin ei theina zâwn sengah sukpuitling dingin ei puonbihai keisînga thoharin ke ei pên ve a ngai tak zet tah a nih. Hi mission rawngbâwlna ropui tak sukpuitling thei dingin Lalpa’n Ṭhalaihai mal mi sâwm raw se. Amen.

 #Hi thu hi PYF P. Hnachangzawl Golden Jubilee Souvenir 2022-ah insuo a nih.

Saturday, 22 May 2021

HRIPUI KÂRA PENTECOST NI THUCHA

 

HRIPUI KÂRA PENTECOST NI THUCHA

(Thlarâu Inthieng Umpuina Ei Mamâw)

                                                                                      ~Lawrence S. Khawzawl

 

Vawisûn Pentecost, Thlarâu Inthieng hung tlung ni chu ei lo tlung nâwk dêr tah a, hripui inlêng leiin Biekinah Kohranha’n a ruolin ei hmang tlâng thei naw ding hi a pawi hle a, Pathienin hun ṭha mi la pe nâwk a t’a, a ruolin ei la hmang tlâng nâwk ngêi beisei a um.

Ei khawvêl chu covid-19 hripuiin a mi nuoi zing a, hripui chun ei nunphung pangngaihai a sukkhailaka, nasatakin a mi sukbuoi hle a nih. Jerusalem khawpuiah Tirkohai le Isu Krista zuitu danghai an umkhâwm lâia an chunga Thlarâu Inthieng hung tlungna ni Pentecost ei ti chu vawisûn hin hripui inlêng nasatak kârah ei inhai sengah ei lo hmang a ngâi tah a. Vawisûna eini hai hripuiin ei nunphung pangngai a sukkhailak a, a mi sukbuoi ang bawk hin Pentecost ni hin Tirkohai chu sukkhailak le sukbuoia umin, Kohran indin ṭanna dingin a hmaṭhuoitu an ni bawk a nih. Pentecost hin Krista zuituhai chu thlâkdanglamin dâwizêp le ṭitna a sip a’nthawk huoisen le ṭitna nei lovin a siem a nih.

Thilthâwhai lekhabua ei hmu angin, Pentecost ni chun “Tharâu Inthieng chu ri thlipui hrâng angin a hung tlung phut a, mei anga leihai insemdar a hung inlang a, an rênga chunga chun a fu seng a.” Hi hin Tirkohai chu sukhuoisenin chu nia Jerusalema umkhâwm ṭawng hrang hrang hmanghai ṭawng po pova ṭawng theina thilpêk a pêk bawk a nih. Thlarâu Inthieng hung tlung hin Kohran inṭanna mêllung pawimâw tak a phun a, chuleiin Pentecost hi Kohran ei nina anga ei Birthday, ei piengchampha a nih. Chu umzie chu Tirko Luka’n Thithâwhai lekhabua a târlang angin Kohran hi Thlarâu ṭhuoi Kohran a nih. Indiktak chun, Tirko Thilthâwhai hi Thlarâu Inthieng Thilthâwhai ti dinga âwm hlie hlie a nih: Kohran hmasa thilthâw ding le an fêna ding thutâwp siem hlaktu chu Thlarâu kha a ni rawp hlak a nih. Kohran hmasa khan thuthlûkna lientham siemna dinga chun Thlarâu Inthieng kha an ngâichâng rawp hlak a nih. Thlarâu Inthieng ṭhangpuina umnaw sien chu sâwttak liemta khan Kohran hi tluse dai tâng a tih.

Vawisûn khawm hin Thlarâu chun ei inhawitina a’nthawka mi sansuok a, ei inlusuna a’nthawka mi keihar dingin ei hma ṭhuoiin a mi la vêng zing a. Sienkhawm, vawisûna Kohran hin Thlarâu chu ei ngâisak am? Kohran hmasa anga an thilthâwna ding phawta Thlarâu Inthieng ngâichâng hlak le an hringnun le an thilthâwna phawta Thlarâu Inthieng che vêl hrethei hlak ang kha ei ni ve am? Covid-19 hripuiin khawvêl a sukchi-ai le a sukbuoina a hin, ei ta ding le Kohran ta dinga thlêmna chu ṭit le inṭhî a umna le mâni invêngna le inhumhimna khâta innghatna hi a nih. Thlêmna dang pakhat nâwk chu hripui a hung re met huna ei nunphung pangngaia fea, thil iengkhawm tlungnaw anga uma ei mihriem theina le hrietna a innghatna hi a ni bawk. Ei hun tawng mêk enin nasa nâwk zuola mihriemhai inlâinattuona le Thlarâu Inthieng themthiemna le thilthâwtheina hriet le amaa innghat hi ei ṭûl tak zet a nih.

Thlarâu Inthieng chun Tirkohai a siemthar a, Pentecost hma le Pentecost hnunga an um dân kha zuk tekhin ta’m, Thlarâu Inthiengin thil a thlâk danglam thei zie chu a chieng annâwm. Thâidâwpna a’nthawkin an huoisena, châuna a’nthawkin thafânna, dâwizêpna a’nthawkin ṭitnâwna- hienghai po po hi Isu chanchin ṭha zâr vawng a nih. Hripuiin chi-aina le tuorna tamtak a hung intlunna kâra hin ‘Beiseina’ a um a. Amiruokchu, ei hringnun inthlâkdanglam dinga huoisenna le Thlarâu Inthieng ṭhuoina ei ngâisak a ngâi. Hi corona hripui indar hin einiah ṭitna hripui, mâni inlâkhranna le mânikhâta inhumhim tumna hripui a sukdar theia. Chu nêk chun, Thlarâu Inthieng sukdarna- thilthaw le ṭawngṭâina, inlâinattuona le inhawngna hripui ei lâwmlût lem a ngâi. Thlarâu Inthieng chêtvêlna ding hawngdar le chu hrietna chu ei pawimâw hle. Hiengang hripui inlang kâra hin Thlarâu Inthieng chêtvêlna khawla’m a um a? Iengtin am Thlarâu Inthieng ṭhuoina chu hi hripui kâra hin hrein ngâisak thei ei t’a?

Hripuiin thina le tuorna nasatak intlun sienkhawm, Pathienin hi khawvêl hi Thlarâu Inthieng fethlengin a siemthar nâwk ding a nih. “Ngai ta, thil iengkim ka siemthar ie.” (Isai 43:18, Thupuong 21:5, Isai 65: 17, Ephesi 2: 15). Vawisûna covid-19 hripui kâra Pentecost hmangtuhai hin, Pentecost hmasatak ang khan, tuhin nasa nâwk zuolin Thlarâu Inthieng umpuina ei mamâw tak zet a nih.

Pathien Thlarâu Inthieng,

I var mâwi suok raw se;

Lungril inthimhai sukvar la,

Kan mithai sukvar rawh.

(Hi Thucha hi KANTU Weekly, E-Kantu edition, 23rd May 2021-a insuo hmasa tak a nih) 


Saturday, 20 March 2021

ELECTION LE RINGTUHAI

                      ELECTION LE RINGTUHAI

                                                     ~Lawrence S Khawzawl

“Chuongchun, a hmasatakin, thil hnina dâm, ṭawngṭaina dâm, ṭawngṭaipêkna dâm le, lâwmthu hrilna dâm, mi po po ta dinga inhlân dingin ka ngên che, lalhai le thuneituhai po po ta ding khawmin ṭawngṭai ro, kawng iengkima, Pathien ngaisak le inzaumtaka umin, inrema thlamuongtaka ei khawsak diel diel theina dingin.” ~1 Timothe 2:1 &2

 

Fiemthua an lo hril ang ngêiin, ei khaw kâwl a hai alkatara rim a hung innam veng vung ta rêka, election a hnâi tah ti inhmai ruol lovin a sukchieng hle! Assam Assembly Election chu ei hmasuon mêka, political party tin khawm nasatakin an insingsa ṭana, ei khawsûng, vêngbuk, t.v, chanchinbu, social media a hai khawm an campaign-na thu-le-hla chu inchat lovin hmu ding a um ta zing bawk. Assam khuo-le-tui ei nina angin ei chanvo le ei pienvo vote chu ei thlâk ngêi ngâi a t’a, kum 5 sûnga ei ram ṭhuoitu ding thlangna a chun ei rêngin ei pawimaw ta seng a nih.

Miṭhenkhat ngâidân chun politics le election hi Ringtuhai inrawlna chi nilo, khawvêl thil le thil pawrche niin an hmu a, amiruokchu khawvêla ei um sûnga ding chun Ringtu khawm ni inla ei umna ram ang peia ei thang vêna ding le, khuo-le-tui ei nina anga ei mawphurna, ei chanvo le ei pienvo indik tak lem a nih. Chuonglai zinga chun, chu thila ei inhmang dân le ei lo va’n rawl dân ruok chu Ringnawtuhai leh in ang thei naw nih a, Ringtu ei nina anga thienghlim tak le indik taka ei thang ve ruok chu thil mâkmaw a nih. Ei Ringtu nina hi Biekin inkhâwm le ramthima ding sum pêk le ramthar siem ringawt hi a ni nawh a, tûta ei hmasuon mêk Election-a khawm hin Ringtu ei nina indik tak leh ṭhang ei lo lâk ve a ṭûl takzet a nih.

Ringtu I nina angin iengtin am hi election hi lo dawngsawngin lo ṭhang ve’ng I t’a? Mi tam tak chun ei Ringtu nina chu eini Ringtuhai lâi, eini sûnga chau hmang dingin ngâina an neia, Ringtu thil nilo hieng Kohran puotienga mi- sawrkâr inrêlbâwlna le khawvêl thil tieng a ni pha ruok chu mâni Ringtu nina peithla a thilthaw an um hlak. Amiruokchu, Ringtu indik tak chun Kohran huong sûnga chau nilovin sawrkâr inrêlbâwlna le khawvêl thil dang danga hai khawm ei Ringtu nina chu ei sawmpei lem ding a nih. Chuong a ni leiin tuta ei hmasuon mêk election-a khawm hin Ringtu ei nina anga iengkim zalên le indik taka ei thaw hi mâkmaw a nih.

Sum tlâwmte hmu theina ding chauva party-a lo va’n rawl dâm, hotuhai ditsak hlaw nuom leia lo tlâklût tumna dâm, sum tam tak hmu nuomna leia mâni vote khawm mâni ditthlangna nilova zawr huomna dâm, midanghai pawisa suma lo thlêmna dâm, mâni hamṭhatna ding lei chauva mâni sûng-le-kuohai an ditthlangna nilova ‘chu chu kha kha’ vote dinga lo nawrluina dâm, mi sum fa sia anni vote chuong si lona dâm, sum an hau ti leia mâni hmasielna leia lo fâkpui lawp lawp dâm le thil dang tam tak Ringtu nina le inmâwi lo a uma, chuonghaia inthawka ei insiekieng chu thil tha tak ning a tih.

Election hun sûng boruok laia sum tlâwmte fâk ding I hmua, inhawi I chênna khan I hmâkhuo ding kum 5 sûng kha nasa takin a hril a nih ti hrea, lungril fîm tak puta, mâni phîngpui hmâkhuo chau ngaituo lova, hi election hin ram le hnam le sakhuo le iengkim hi a sukdanglam thei a nih ti hrea party tin manifesto-hai tiema, bichienga, inthûk taka ngâituoa, an campaign thu le hla, thuhnung le thuhma, thudik a ni le ni naw hai fie thlapa, ei Ringtu nina leh inkal a um am, Bible thu leh chu party thil fepui dân chu an inrem am, candidate hai hi mitha le indik an ni am, hi party hi lo vote tling ta inla ka ram le hnamin a sietpui ding am, ka sakhuona hi a derthâwng ding am tihai hi mitinin ei inngaituo chita, chu hnungah Pathien kuomah hnina leh vote ei thlâk a pawimaw tak zet a nih.

Kohranhai khawm matheilova châwl lovin Pathien buona Pathien kuomah ei ram ṭhuoitu ding ṭhuoitu ṭha ei hni tlut tlut a ngai a, election-a hlawtling theina dinga hmalatuhai po po, vênghimna sinthawtu dinghai, sawrkâr roreltuhai, vote tiemtu dinghai po po zalên le indik (free and fair) taka iengkim an thawtheina dinga Pathien kuoma ṭhangpuina ei lo hni hi ei thawding pawimaw tak a nih. Hieng huna hin Kohran thuoitu tam tak chu to tawkin mâni berâmhai kuomah thutha khawm hril ngam lovin an um hlak, hi hi thil indik lo a nih. Kohran thuoitu tinin mâni berâmhai kuoma indik tak le zalên taka mâni chanvo vote thlâk dinga infui le Pathien ditzâwng le Bible inchûktirna mila election boruoka an inhnamhnawi dinga infuina pêk hi ei uor nâwk sau sau lem ding a nih.

Chu party chu an tha nawha, hi party hi an tha lem ei ti nawh a, hi candidate hi a tha a, chu tieng candicate chu a tha nawh ei ti bawk nawh. Amiruokchu, a chunga inkhîna hmangruo ei târlanghai a’nthawk khin tu am a tha, tu am a tha naw chu suithei ning a tih. Mitinin mâni sie le tha Pathienin a mi pêk hi Tawngtaina leh indik taka hmanga, Ringtu ei nina leh ei Bible min chûktir dân ang taka lungril thienglim puta, chângdân mâwi le umdân mâwi leh hi election a hin ei ṭhang ve a, ei vote hlu tak Pathien ditzâwnga thlâk seng dingin ei infiel a nih.

(Hi Article hi KANTU Weekly, 21st March 2021 issue-ah insuo a nih) 

 

Saturday, 6 March 2021

INNGÂISAKNA LE ṬHALAIHAI

                              INNGÂISAKNA LE ṬHALAIHAI 

                                                     ~Lawrence S. Khawzawl

Mihriemhai hi ‘social animal’ ei niha, mani chauva um theilo, a ruola umkhâwm le inṭhangpuituo ngâi mihriem ei nih. Ei hnam bîka khawm tienlai ei pi le puhai hun a’nthawk a umkhâwm hlak, siet-țhatni a khawm a ruola iengkim thawtlâng hlak, sinthaw le inṭhangpui a țûl châng khawma thaw tlâng diel diel hlak ei nih. Vawisûn chena ei khawtlâng nun le inkeiṭhuoi dân en khawmin chuongang ei pi le puhai zierâng hlimthla chu a la’n lang zing. Nisienlakhawm, tulâihnâi el, țhangthar generation le digital world ei pal mêk china hin chu tlâwm tlâwmin ei nunzie a hung dang țana, ei pi le puhai nunzemâwi hai kha dam tê têin a hung da țan mêk pei bawka, ei hnam nunzemâwi el bâkah ei Kristien nunzemâwi țha êm êm inngâisakna khawm tulai khawvêl kalphung hin a hung thlâk danglam țêp tah.

Inngâisakna hi ei Hnam nunzemâwi a ni el bâkah ei Kristien inchuktirna le khawm inmil êm êm, midanghai ngâisaka midanghai leh inlaichinna țha siem hi mihriem tuta ding khawma thil țha le ei mamaw a nih. Lal Isu Krista thupêk ropui, khawvêl po pova fea chanchin țha hril sukpuitlingna ding khawma pawimaw êm êm chu midanghai ngâisakna hi a nih. Midanghai ngâisakna lungril ei neinaw chun an kuomah chanchin țha ava’n tlun thei ringawt nawh. Chuleichun, inngâisakna hin iengkim hi a lo huom vawng el lem a nih! Mi ei ngâisak naw na na na chu hmangai thei bawk nawm ei nih, hmangai ding khawmin ngâisak phawt a ngâi. Sûngkuo khawm sûngkhat ei nina le ei inlaichinna a nghet zuol peina ding chun ei inngâisak vawng a ngâia, ei inṭhangpui tuoa, ei inhmangai tlâng diel diel a ngâi. Chuongang nilova a tu a el khawm inngâisak lova ei um nuom dân ang ang le ei ni ang anga ei fe a ni chun sûngkaw ditum le hlimum, țhangruol le mihai inhnar Kristien sûngkuo țha ni thei nawng ei ta, hma sâwn thei nawm ei nih. Sienkhawm nu le paha’n nauhai ei ngâisaka, nauhai khawmin nu le pahai ei ngâisaka iengkimah ei inngâisak tuo vawng a ni chun sûngkaw inhawi tak ni thei ei tih.

Kohran rawngbâwlna, abîktakin Țhalai pâwl rawngbâwlnaa khawm hin inngâisak tuona hi ei mamaw hle. Ṭhuoituha’n ei member-hai ngâisak ei ta, member-hai khawmin ei ṭhuoituhai le ei member-puihai ei ngâisak a pawimaw hle el. Member-ha’n ṭhuoituhai thil thaw ei ṭhangpui theina zâwn a chun, “anthaw ding rêng a nih” tia enliem el lovin a țûl ang anga ṭhangpuia inngâisak ding ei niha, chuongang bawkin ṭhuoituhai khawm ei member-hai an active amani active-naw amani ei huongsûnga mihai chu kawng iengkimah ei ngâisaka rawngbâwlnaah an hung ṭhang theina dinga ei ngâisak pei a pawimaw hle el. Tlângsin nikhuoa hai, general/group bituk hmusuokna dinga inhlaw nikhuoa hai, hla inchûk, inkhâwm le activities hrang hranga hai hin, “ka ṭhangnaw khawmin an thaw thei annawm” tia mâni lo inthier fihlim el lovin, “ka ṭhangnaw chun kan ṭhalai mâwi zo naw nih” ti lungril puta midanghai thilthaw ngâisak hi Kistien thalaihai um dân ding indik tak a nih. Rawngbâwl dinga sandam Kristien ṭhalai pâwl ei nina lei el khêlah, ei hnam nunzemâwi tlâwmngâina ei nei lei khawm hin damnaw ni, siet-țhat ni a hai khawm hin ingâisak tuo ding hrim hrim chu ei nih annawm! Chuonganga ei inngâisak tuo thei a ni ngâi chun ṭhalai pâwl rawngbâwlna a hma nêkin hrât lem a ta, kawng iengkimah hma sâwn ei tih.

Rawngbâwlna hi mimal ta bîk a ni nawha, pâwl, a ruol ruola ei thaw tlângna hin a suk ropuia, a suk inzaum hlak. Chuleichun, Kristien ṭhalaihai hin inngâisakna hi ei uora, ei zie-ah ei neia, hmatieng ei pan pei a pawimaw. Inngâisaknaa chun inpawtuona, inthuruolna, inhmangaina a uma, hmasâwnna le rawngbâwlna tluontling a um hlak. Rawngbâwl dinga sandam țhalaihai hin a hma nêka ei rawngbâwlpui, ei member-puihai le ei ṭhuoituhai leh inngâisak tuo thar nâwk ei ta, ei thilthawna peiah lungruol takin Lalpa rawng bâwl pei ei tiu.

 (Kantu Weekly, PYF Muolhoi weekly newsletter-a insuo a nih)

 

Monday, 16 November 2020

RINGTU ṬHA CHU KHUO LE TUI ṬHA KHAWM A NI HLAK

 

RINGTU ṬHA CHU KHUO LE TUI ṬHA KHAWM A NI HLAK                                                                                        ~ Lawrence S Khawzawl

 

Khuo le tui ṭha ni ding hin mi hausa ni a ngai nawh a, thiemna insang nei a ngai bawk nawh a, mi hriet hlaw tak ni a ngai chuong bawk nawh. Khuo le tui ṭha tak ni ding chun ieng ang mi khawm ni inla, ni ei nuom a, nuomna kha ei niah ei pâi phawt chun tu ang khawm ei ni thei vawng.

Khuo le tui ṭha chun khawtlâng a siemṭha theia, chu chun ram le hnam hmasâwnna a’n tlun thei bawk. Mi’n a ram a hmangaia, a hnam a’n vawi a ni chun khuo le tui ṭha a ni ngêi ding a nih. Khuo le tui ṭha ni si lovin ram le hnam a hmangai thei nawh a, khawtlâng ṭhatna ding iengkhawm a’ntlun thei bawk nawh.  Dik tak chun mihriem ei nih a, khawvêla chêng ei nina zâra hin khuo le tui ṭha ding chu eini âwm hrim a nih. Amiruokchu, ei nina ei hriet naw lei amani ei mâwl lei amani ding khuo le tui ṭha tak tak hi ei vâng nuom sawt hle. Thil ropui le lien tham taluo, mi tam tak thawthei ruol lo thawha khuo le tui ṭha ni kher a ṭûl nawha, mi po po thawthei, thil ho te ni a inlang mei mei dâm, thil intak bêk lo hai thawin khuo le tui ṭha nina chu ei hlâw thei. Mihaiin iengma lova an ngaihai kha siem ṭhain khuo le tui ṭha chu ei lo ni thei zing an nawm.

Abîktakin eini Ngâibântlânga chêng Hmarnâuhai hin khuo le tui ṭha ni ding hin ṭhang nasatak ei lâk a hun ta takzet. Ei ram chite tluse mêk le indik nawna, duâmna le ro fello tam tak inkhumna rama hin thaw ding ei va hau de. Sawrkar thuneitu tieng pangah indik nawna chi tamtak lo um sienkhawm eini a mipui chit hai hin ei nina sengah ringum tak le indik taka ei thaw ding ei thaw chun khuo le tui ṭha chu ni ve ngei ei tih. Eini chau indik taka um hi a hun tâwk dêr chuong nawh, mi indik nawhai, indik naw taka thilthaw hmanghai, sawrkar fe dan indik lo dâm, thil ni phung ding hrâw indik lo le thil tam takel a uma chuonghai chu lampui indika an fe theina dingin mawphurna ei nei bawk.  Mihriem ei nina el khêlah Krista hnung zuituhai ei nina lei hin khuo le tui ṭha ni chu ei nina ding hrim lem a nih. A chîn tak a’nthawka a lien tak chenin khuo le tui ṭha ni dingin mawphurna ei nei.

Khuo le tui ṭha ni  ding chun mâni insûng a’nthawk ṭan a ngai. I in kâwl le kieng ta dingin hnawksak  um I ni am? I um a ni chun khuo le tui  ṭha ni thei naw ti nih. Mâni ram sûng chau sukfâia mani ram puotieng, lampui kâwlhai sukfai chuong si lo I ni chun khuo le tui ṭha I la ni nawh. Mâni chi le kuonghai chau ngâisaka, mâni chipui ni lohai ngâisak chuong si lo I ni chun khuo le tui ṭha I la ni naw rawp. Ei ram a bîkin Ngâibântlânga khawm Vawngzâwl biel hi zuk en la, a’n rieng zie le a hnungtawl bîk zie hi hmu ngei I tih. Hi hi ieng lei am ni’ng a t’a? Sawrkar thiemnaw lei am mipuihai thiemnaw ni’ng a t’a? Mipuihai khuo le tui ṭha ei la ni tâwk naw leia la hnungtawl zing ei ni el rawi am? Ei biel sung hlak chu Ringtu ei nina khawm kum za tling vâng ei ni tah a, Ringtu ni siin ieng leia ringnawtuhai nek khawma la hnufuol zing am ei nih a? Ringtu ṭha ei ni naw leiin khuo le tui ṭha khawm ei ni thei nawh a chulei chun ei biel khawmin hma a sawn thei naw a ni el naw ding maw? Inngaituo thar a va hang ṭûl de!

            Tirko Paula chun ringtuhai chu khuo le tui ṭha ni dingin a min fui a. Chu chu Isu Krista inchuktirna le khawm an mil hle bawk a nih.  Khuo leh tui ṭha chun  dan le thupek an zain a zawm ṭha hlak a, khawtlâng ta dinga hnawksak le buoipui ngaiin a um ngai nawh a. Khawtlang roreltuhai an zathiem hlak a, a in le lo felfai takin a vawng ṭha a, khawtlang le tuolbawmhai ta di’n hnawksak le phunnawina siemtu a ni ngai bawk nawh. Khuo le tui a ni angin a chunga thawding hung tla chu a hlen hlak a, tlangsin le thaw ding ṭulah a tlanase ngai bawk nawh. Midanghai ta dinga malsawmna ni dingin theitawp a suo hlak a nih.
 Awle, ieng ngirhmunah am ei ngir ve le? Mani in en lêt ei ta Ringtu ṭha le khuo le tui ṭha ni dingin ṭhang la thar  sau sau ei tiu.

 (Hi Article hi HSA Khuongluong Unit kum 2020 Golden Jubilee Souvenir-a insuo a nih)

 

Saturday, 6 June 2020

PÂNGNGÂI THAR (NEW NORMAL)

Hei hi a ni, Pângngâi Thar chu,
Hei hi a ni, Nunphung Thar chu;
Hei hi a ni, Kalphung Thar chu,
Hei hi a ni, Khawvêl Thar chu.

Hmâi tuam, I chhuah a piangin,
Kut sil, I khawih a piangin;
Kâr hlat, inhnaih lovin,
Nui chauh, inchibai lovin.

Inkhâwm, Mahni inah,
Lehkhazir, Mahni inah;
Hnathawh, Mahni in ațang,
Sumdâwng, Mahni in ațang.

Mizo tlâwmngaihna chu, Inah inkhung,
Țhian chhan thih ngam chu, Inah inkhung;
Pasalțha nihna chu, Inah inkhung,
Zo nun ze mâwi chu, Inah inkhung.

Hei hi a ni, Pângngâi Thar chu,
Hei hi a ni, Nunphung Thar chu;
Hei hi a ni, Kalphung Thar chu,
Hei hi a ni, Khawvêl Thar chu.

*This poem is about the New Normal that we've been experiencing since Covid 19 pandemic. 

Thursday, 4 June 2020

UMPUINA LÂWMUM (Corona Virus Kâra Pathien Umpuina)

UMPUINA LÂWMUM

(Corona Virus Kâra Pathien Umpuina)

 

I am not alone,

I am not alone,

You will go before me,

You will never leave me

~Kari Jobe

 

 

            March ni 17, 2020 zân dâr 11 vêl a ni tah, kei chu la in si lovin ka zâl tah a, amiruokchu puotieng a’nthawk chun mipui inlawn ri sup sup le ṭawng rihai ka hriet tah a. Ka thova tukver ka zuk en vêl chun midanghai chu Principal-in emergency meeting a ko leia CLRC Auditorium tieng pana inzi nuoi nuoi an lo ni zing a (Hieng hunlai hin information pêkna WhatsApp ka uninstall lai a ni leiin chanchin ka hriet ve nawh). Kei khawm chu ka’n siem sup supa midanghai fe ruol chun CLRC tieng chu ka pan ve nghâl a. Principal chu dâwsângah inṭhungin Faculty member-hai khawm an lo um vawnga. Ieng dang nilovin Covid 19, corona virus-in India ram a hung rûn ṭan ta leia College khâr ding thu puong ding le sawrkâr thupêk hai puonglang dinga a mi ko khâwm a lo nih a. Principal chun, “zîng ni 18 March a’nthawk hin college ei khâr ta ding a nih a, a thei theiin in tieng infêna ding hai ticket ngâiven ṭan unla zing a’nthawkin in fe suok ṭan thei tah” a tih a. Ṭhenkhat chu an lâwm hle a, asanchu a hma kâr liemta a inthawk khan college inkhâr ding le ding naw lo ngâiven an tam ta hle a, India ram hmun dang danga Theological College abîkin South India tienga haiin châwl an puong leia lo châwl châk êm êm an tam tah a, a kâr nâwk el March ni 24 chu exam kan ṭan ding hun ni ta sienkhawm lêkha tiem thei kan tam nawh. College-in exam a fe tlang pui ding am, châwl a puong thut ding am, châwl inla mâni ram tieng ei fe thei ding am ti hai chu miṭhen ngâituona a ni bawk a. Kei ngêi khawm college-in châwl a puong nêka exam zo tlang lâw lâw a intieng inlâwi chu ka nuom dân a lo nih a. Asanchu final year kan ni ta leiin kan ta ding chun exam hmawrbâwkna zo lâw lâw a in tienga inlâwi chu a ṭha lem lei a nih. Hieng hun lâi hin central sawrkar a’nthawk dân le dûn fel tak college po po khâr ngêi ngêi ding ti thusuok hâi a la um nawh a, amiruokchu hi hrilêng invawi tamna state hâi chun dân an lo fêpui mêk tah a, school le college tam tak khawm an lo châwl ta rêng a nih. Chuonga Principal-in sawrkâr a’nthawk college khâr dinga thupêk a hmu ta phing chun exam khawm chu ṭhul a ni tah a, nuom le nuom nâw thu nilovin in tieng fe ngêi ngêi chu a hung ngai tah. Kan ṭin chun dâr 12 vâl a’nri tah a, inhnu tain ka sûnghai in hun ni ta sienkhawm ka nu ka phone nghâl a, phone a lo la mana chanchin chu ka zuk hril nghal a. Zân sâwt ta sienkhawm college campus sûng chu ri a’nzi nuoi nuoi tah a, ṭhenkhat an lâwm hle a, ṭhenkhat in tieng inlâwi dân ding ticket lâk dân dinghai ngaituo a ti ti pawl leh ṭhenkhat mâni sûnghai be a so mur mur leh boruok chu a so sâng nasa hle. Keikhawm ka room-ah ka um hnung khawm chun ka in nghâl thei chuong ta nawh a, hun iemani chena inthawka exam ding inbuotsaina lei le mâwphurna dang dang ka nei leia WhatsApp ka uninstall ta chu exam a um ta naw ding si leh tiin ka install ṭha nâwka, message chi hrang hrang hai chu ka bih a. Chuonga khuma ka zâl pum chun vuongna ticket man hai dam ka enkuola, ka fêna ding hun hai khawm ka ngaituo nghâla, a zing ni 18 a fe nghâl chu ka tum naw sa hrim hrim a, intieng inlâwi ding a ni si chun room hre fâi a ṭûla, insiem a ṭûl bawk leiin hmâwsaruma fe chu ka tum nawh. Chuongchun ka lungril chun ni 20 Zirtâwpni-a fe ding chun ka ngaituona ka siem tah a.

            A zîng March ni 18 chu corona virus leia college châwl inṭan ni chu a ni dêr tah a. Ṭhenkhat chu zîngkâr inhmatak a’nthawkin campus an suoksan ṭan tah a. Ṭhenkhat ticket ngâivena bazâr tienga suok dâm, ṭhenkhat intienga inlâwi ding leia bazârah mamaw ṭûlhai inchaw dinga fe dâm, ṭhenkhat mâni room hrefai le mâni thuomhnaw hai siemrel dâm, thaw ding nei chi hrang hrangin kan buoi mup mup tah a. Kei khawm Kolkata tieng thaw ding pawimaw ka nei leiin khawpuia fe chu ṭium zing sienkhawm ṭawngṭaina nasatak leh Serampore Rail station chu zingkâr chun ka pan tah a. Ka ring nêkin mihriem inlawn an la tam kher el. Asanchu hi ni chen hin Kolkata chau ni lo India saktieng Odisha a’nthawka Northeast tieng hrim hrim tukhawm corona virus invawi an la um nawh a, sawrkar khawmin dân le dûn strict tak iengkhawm a la siem nawh. Chuongsa khawm chun nidang laia rêl siphmur el ṭhungna ding le lûtna ding khawm umlo rak khawpa rêla mihriem tam hlak chu a nêp ta deu. Keikhawm rêl sûnga chun nidang nêkin a’nthêwl deu leiin ṭhungna ding ka changa, mask-in ka hmâi ka tuoma, lukhum ka khum bawka ka’n thuom ulukin fimkhur thei patawpin ka fimkhur bawka. Nidang nêkin ka buoipui dinghai chu inrang takin ka buoipuia lunch khawm fa lovin local train bawk chun ka hung kir nâwk nghal tah a. Zâna chun ka ruolpa Lianmawia chu ka roomah hungin ama khawm chun ni 20-a Aizawl tieng vuong ve a tum thu a mi hril a. A hma khan ni March 25 a dingin ticket lo la ta sienkhawm a sûngha’n a’nhmatienga in tieng a hung vat an nuom leiin ticket khawm March ni 20 a ding chun to hle sienkhawm a lâk nâwk ta lem a. Mizoram tieng hi vuongna pahni chau service a ni leiin emergency a in tieng zuk fe thut ding chun ticket hmu a awl nawh a, abiktakin tuta hrilêng boruok a lem hin chu Kolkata a um mi tamtak Mizoram tieng fe tum vawng an ni leiin ticket khawm a full râwna chuleichun kan ruol tam lem hai khawm March ni 25 hi an ticket hmu inhma thei tâwp chu a ni tlângpui.

            March ni 19, Ningâni a ni tah a. Kan Principle Dr. Vansanglura’n châwl a puong a’nthawka a ni hnina a ni tah. Kan ruolhai tam tak chu in tieng an fe tâwl tah a, campus-a la um khawm an la ṭhahnem hle. Abiktakin Northeast tienga students hai kan la tam zuola South tienga umhai chu a tam lem an fe tâwl tah. Keikhawm a zing ela intieng fe ding kan ta leiin peinaw chung chungin ka room ka hre fela, ka thuomhnaw hai chu dam te tein ka siemrêla. Nidanga in tieng fe chuh Christmas châwl thla khat sung, Summer châwl thla hnih sûng a ni hlak a, tuta ṭum hi chuh boruok pangngaia fe chu nisien châwl kan nei ta nawh a, exam zo chu ka kum li sûng B.D inchûk ka zona ding a ni tah a, in tieng um sawng dinga ka thuomhnaw po po leh ka’n lâwi ta ding kha a n’a. Amiruokchu mihriem remruot naw angin châwl sawng ding la ni lovin June a Final exam dinga fe kir nâwk ding ka ni leiin thuomhnaw po po leh in tieng chu ka la’n lâwi theinaw phawt ding chu a n’a tiin ka thuomhnaw thla hni sûnga ka mamaw zuol dinghai chu ka siema, châwl a’nzo chiea exam ding ka ni leiin ka lekhabu exam inbuotsaina dinga ṭûl po po chu ka siem bawk a. Chawhnung tieng chun chuonga college phet le phuta kan mâksan ding a ni ta leiin tiin College Magazine editor ka nina angin Magazine-a inchuon ding College Chapel renovation thar a hma khan thla ka la lâk hman naw leiin lâk ka nuoma, Lianmawia leh Lawmlawmi leh Chapel thla la ding chun kan fe a, Sir Zartea hai inah chabi lain Chapel chu thla kan lâka, chu zova chun in tieng fe hma a tâwpna taka dingin tiin campus chu kan fang kuola. Main building tieng fein CLRC, Main Building, Main Gate hai thla kan lâka, Sir Zartea hai inah chabi kan pêka room tieng kan kir nâwk tah a.

            Zântieng chun a zing zingkâr dâr 7:30-ah college campus a’nthawk suok ding kan ni leiin ka ruolpa Lianmawia le chun room sukfai, thuomhnaw siem rem le hre fel ngai po po hai chu kan thaw a. Zâna chun ama khawm M.Th Block-a um chu ka room tieng a hung insawn pheia. Kan ruolhai Suankhenz pâwla mi Mama, Hlua le Hminga hai khawm ka rooma chun hung lêngin kan ti ti tlânga, anni pathum hi Mizoram tieng vuong ding an nih a, ticket an hmu vat thei naw leiin March ni 25 tienga vuong tung thei ding chau an nih. Suankhenz zuk hril tâka chun, hi hi keini ruolcham pasari pâwl hming a nih a. Kei, Mama, Hlua, Hminga le Lianmawia bâkah, kan ruolnu hai pahnih- Rosalyn leh Lawmi hai kan nih a WhatsApp group khatah umin kan ti ti inhawi thei hle a, chu el khêla chun suok a ṭûl châng khawma a ruola suok hlak, fa ruol hlak le inṭhangpui a hun châng khawma inṭhangpui duol duol hlak kan nih. Hieng members pasarih lai hin kei le Lianmawia chau hi ni 20-a in tieng fe ding kan nih a, a danghai po hi chu ni 25 tienga Mizoram vuong tung ding an nih. Chuong a ni leiin keini pahni kan fe ta ding leiin kan inngai tâwl hle a. Kumkhat sûng iengkim thaw tlâng hlak, a sûr a sa hnuoia inruol, hlimna le lâwmna inṭâwm tlâng tawn kan ni leiin inring naw kâra ṭhena kâwl a hung inher suok thut chu a pawi kher el. Ka room hi kan um bûmna hmun, zân sâwt tak tak kan meng khawmna le, Hlua thingpui phaan inhnik tak dâwna zân huna kan inpâwl khâwmna hmun a ni leiin hi zân, zân nuhnung hi kan inpâm hle. Amiruokchu ngai mana inchel zing thei kan ni si naw leiin zân a sâwt hma’n kan in ṭhe tâwl tah a. Zing inhma taka tho ding kan ni leiin Lianmawia le chun kan zâl hma’n iengkim Pathien kuoma ṭawngṭaina neiin kan zâl tah a.

            A zing zingkâr chun inhma takin kan thova, kan insukfai hnungin kan insiema, a la’n hma bawk leiin tukhawm kan ruolhai a tho an la um nawh a. Kan motor khawm gate tuolah a lo um ta leiin keini khawm kan inthawk suok a. Kan ruolpa Lianzuia chun kan motor umna chen a mi hung inthla a. Ama hi Burma tlangvâl fel takel, Advisory hmunkhata um kan nih a, Lianmawia le hin class hmunkhat anni leiin an inpâwl ngei hle a. Hienga kan fe tâwma a mihung inthla hi kan lâwm hle. College gate hi March ni 18 a’nthawk khan an kal tah a, gate chîn lemah suok a ṭûl ta leiin motor nidanga in tieng kan fe dinga Hostel chen hung hlak kha a hung thei ta naw leiin gate puo lampuia chun a lo ngir ta zing a. Kan thuomhnaw hai kan bâng fel hnung chun Zuia chu thla inla puiin Airport tieng panin kan tlân liem tah a.

            Lampui chu nidang nêkin a lo inthâwl met tah a. Nidang nêka inrangin Airport khawm chu kan tlung tah a. Airport chu nidang a lo ang tanaw khawp el. Inzin ding khawm nidang nêkin an tlawma, lûtna a khawm intlar an tlâwma, keini khawm check-in thaw zo nghâlin a sûngah kan lûta, ka ruolpa Lianmawia le chun fena ding dang dang kan ni leiin kan in ṭhe a ṭûl tah a. Ama Go Air-a Aizawl vuong ding a n’a, kei Air India-a Guwahati vuong ding ka ni leiin kan counter tieng ve ve pan chun kan in ṭhe tah a. Ticket lâk-a, ka thuomhnaw hai ka bûk zo chun security check dingin ka fe phei nghâl a, a’n tlar iemani zât umhai sienkhawm nidanga mihriem tam ngâina chun a nêp deu. Security check ka zo chun waiting room tieng chu ka pana, ka ruolpa chu ka phone-a ama khawm chu security check zovin a’n ṭhung hadam tah. Kan vuongna chu dar 9:05 a vuong suok ding a nih a chu minute 30 velin a’n hnua, vuongna sûng ka’n ṭhung fel chun ka ruolpa WhatsApp a’nthawk ka zuk text-a, a ma khawm chu a sûngah a’n ṭhung fel ta leiin kan in-bye bye tah a. Hun sawtnâwtea chun kan vuongna Flight No. AI 729 chu Kolkata Subhash Chandra Bose International Airport a’nthawk chun a vuong suok tah a. Vuongna sûng chu nidang ang a ni ta nawh. Mitin kha kan inṭi tawn ang vawngin ka hriet. Mask kan thaw senga, a’nkhul ri met an um chun chu ri tieng chu kan en ṭhup el. Keikhawm uluk mangkhêngin ka’n tuoma, ka kut hand sanitizerin ka tuoi zing bawka.

            Pathien kuoma ṭawngṭai zing pum chun dâr 11 vêl chun Lokpriya Gopinath Bordoloi International Airport, Guwahati chu kan tlung tah a. Terminal sûng kan tlung chun medical team ha’n check an lo thawha, thermal test mithawin harsatna iengkhawm ka neinaw leiin ka paltlanga, ka bag lam ding chun ka fe phei tah a. Sawtfe ka nghâk hnung chun ka bag chu ka hmuthei ta dêr nawh a, midanghai hlak chun an bag po po an hmu vawng tah. Ka bei a dawngin thawktuhai kha ka va’n dawn leh ka ngirna kha Spicejet vuongna a chuonghai bag hung suokna a lo ni zinga, inthlahrung takin a khêla mitamtak bag nghâka lo ngirhai umna tieng chu ka pana, chu lai chu ka bag umna chu a lo ni lema, tâwite ka ngir hnungin ka bag chu a hung suok nghal a. Ka bag chu lain suokna tieng pan malam pei chun Uber taxi ka book nghal a, bag lien pahni leh ka laptop bag paia rik taka um ka ni leiin ka bag tawlna chu tuol chen chu ka nawr peia, driver ka biekfel hnung chun a motor umna chen nawr pheiin ka chuong fela, CHT Synod House, Paltan Bazar chu panin kan tlânphei tah. Motor sûnga chun ka sûnghai ka phone-a, chanchin iengkim ka zuk update-a. Guwahati khawpui sûng chu a la lûn hlea, corona virus boruokin a la tuom phâk nawh. Motor khawm a la tam pangaiin a tam zinga, mipui khawm tuol suok an la tam hle. Synod House ka tlung chun U Thanga a lo uma, zântieng ke fe nâwk nghâl ding ka ti leiin room hran khawm la lovin ka ruolpa Khup ka hma a rêla lo fe ta chu a lo tlung ve ta leiin House-a chun a lo um vea, in chungtienga um chu a rooma chun ka hang innghata, a sang Joel leh an lo uma. Kan inbiek fel hnung chun ka’n sukfaia, hun sâwt khawm ka um hma chun Haflong tienga ka fena ding U Beisei chun a mihung phone-a, Lalmati tieng inhmu ding a mi ti leiin ka’n siem nâwk sawk sawka, ka thaw ding ṭûl danghai ka thawzo hnung chun Uber lain kan inhmuna ding tieng pan chun ka fe tah a. Ganeshguri Bus stand-a chun ka’n nghata, u Beiseihai motor hung ding chu ka lo nghâk ta zinga. Hun sâwtnâwte hnunga chun a hung tlung taha, an motor umna chu ka lo nghâkna ep tieng lampui dang a ni leiin ka bag hai phurin ka pan taha. Motor umna kan tlung chun thuomhnaw hai kan bâng kâia, Haflong tieng pan chun a driver-pa le chun kan tlân suok tah a. Lampuiah châwl tam taluo lovin dârkâr 5 vêl kan tlân hnung chun Haflong chu dam le him takin kan tlung tah.

            Nidang chu nisienla zântieng Network Travels Bus dâr 6 vêla Haflong panin ka suok chau ding a n’a, Haflong khawm a zinga zingkâr dâr 6 vêlin  ka tlung ding a nih. Sienkhawm hiengang hripui ṭium kârah Lalpa’n hmangaitu ding le lainatu ding a mi ruot pêka, iengkim fel takin a mi remruot pêka. Guwahati ka tlung dârkâr tam khawm um hman lovin Haflong tieng fe nghâl theina remchâng Pu Lalbeisei Hrangchal a mi ruot pêk a. Ama hi zingkâr Haflonga inthawka hungsuok, Guwahati a office sin pawimawh a hung, sin zova Haflong tieng kirnâwk nghâl ding a nih a, chu chu ka pa, zing ṭawngṭai fe ṭin Muolhoi Auto Stand lai a hmu hlauhva, ka hung ding thu a hril leh zântienga hung kir nâwk nghâl ding a ni leia a mi hung ṭhuoi nghâl thei ding a ni leiin ka phone no. a pêka chu chun kan inbiek paw a nih. Ama hi Haflong Police S.P office-a thawk a nih a, kum 2014 lai dai ta khan Guwahati-ah an hung transfer thut leiin, ka pa Thuop (Upa Lalthuoplien Hmar) kâwlah kei ka umlai a nih a, Pa Thuop quartera chun a hung um veh a, Pa Thuop Haflong tieng a fe châng kan pahniin kan lo um hlak a, thlâi suong thiem êm êm el a nih a, a thlâisuong sa ngat ka fâk hlak a, hi lai dai a’nthawka lo inpâwl ngei êm êm tah kan nih. Hienga tuta huna a motor hung ṭhuoia a mi hei phur ve hi ka lâwm kher el.

            In ka tlunga inthawk chun ka sûnghai laka ka’n sie hrang nghala, asanchu Home quarantine ni 14 ka nei a ṭûla, room hranah ka um nghal a nih. Ka tlung ni a zing 21 March chun Prime Minister Narendra Modi’n March ni 22 Pathienni chu Janata Curfew India pumpui inkhâr a puonga, hi ni hin Biekin Inkhâwm hai khawm a um ta nawh a. March ni 24 a’nthawk National Lockdown a hung puong nghâl ta bawk a. Ka hei sui kira ka ruolpa Lianmawia leh kan vangnei zie kha, keikhawm a tir chun March ni 22 Pathienni-a ticket lâk tum vâng kha ka nih a, lo la lang chu Janata Curfew in a mi nang ding a n’a ka buoi ding ziet. Ka ruolpa Lianmawia khawm a tira a ticket lâk chu ni 25 March a nih a, ticket dang lain ka fe ni March 20 khan in tieng fenaw sien chuh kan ruoldang tamtak March ni 25-a fe tumhai an intâng sawng ang khan a’ntâng sawng ve ding a n’a. Amiruokchuh Pathien kan chunga a ṭhat zie, iengkim feltaka lampui a mi ruot pêk zie ka sui kirin Pathien umpuina kan dawng zie kha lâwmum ka tiin Pathien kuomah lâwmthu hril zing naw chuh thaw ding dang a um ta nawh.

            Ni 14 home quarantine in ka uma, keimaah natna iengkhawm a’n lang nawh, a hnungah ni 14 dang (ka hriet chieng ta nawh) an pawt sei nawk a, a kar povin Medical team ha’n an mihung ngaiven zinga. Ka ruolpa Lianmawia khawm Aizawl tieng a’n quarantine zinga, ama khawm natna iengkhawm nei lovin dam takin a uma, Pathien mi ṭhuoina zâr chauvin him damin kan um ta pei a nih. Chuonglai zing chun kan mâksan kan ruolhai March ni 25 a Aizawl tienga vuong dinghai ruok chu National Lockdown in a nang ta leiin an fe thei ta nawh a, sâwt tak, thla hni vêl Serampore College campus ah an intâng sawng a. Mizoram sawrkarin thei tâwpin India ram hmun hrang hranga a mi intâng sawnghai ṭhuoi kirna a thaw zing leiin an ni khawm a tâwp a tâwpa chun an suok thei hrâm a. Serampore College Campus a’nthawk Bus lienin an suok a, Kolkata tienga Mizo umhai leh lampuiah ni tam tak an thang hnungin him takin hripui kârah Mizoram an tlunga, hri kâi tukhawm um lovin dam takin an inhai tlungin, an in-quarantine sûng natna khawm tuok lovin dam takin an um pei ta a nih.